Pim te Bokkel

Na een optreden met de Rauwe Uiwe in Boekhandel Pampus ontmoetten we een vrouw met een mysterieuze naam, een naam alsof de al even mysterieuze vrouwfiguur door een engelenquintet met trompetten wordt aangekondigd: dames en heren, Tarata. Terwijl we aan de balie van de boekhandel aan de rode wijn zaten, vertelde ze over haar werkplaats, die tot de nok gevuld was met een keur aan ouderwetse Heidelberg-persen. De geur van natte drukinkt zou zich vandaar, door de grote loodsdeuren, boven Amsterdam Oost verspreiden. De werkplaats zou herkenbaar zijn aan die ene zwarte wolk, die op een dag als vandaag, tussen de melkwolkjes boven het eiland hangen. “Inkt,” zei ze. “Inkt zal het thema zijn van de bundel die we met jullie willen maken. We zullen de Heidelbergs laten dansen op de muziek van jullie poëzie. Dronken van de geur van inkt zullen we het glas heffen op de bundel die we dan presenteren.”

Ik keek Martijn den Bakker aan. Martijn keek Bernard Wesseling in de ogen. Bernard krulde zijn gesloten lippen tot een grimas, dacht heel even na en keek me toen langzaam maar zekerder knikkend aan.

“Volgens mij doen we mee”, had ik gezegd.

“Zeker”, zei ook Sander Meij, die net kwam aangelopen. “Inkt! Paint it Black, Rolling Stones! Rock and Roll baby…”

“The Rolling Stones zijn oud man,” zei ik.

“Vijftig jaar dit jaar”, wist Sander. “Collectief driehonderd.”

“Sander”, zei Martijn.

Sander trok zijn rechter wenkbrauw op alsof-ie Martijn de maat nam en zei: “Goed. Dus ik laatst mijn pen pakken…”

Zo moet het ongeveer gegaan zijn. In de maand die er tussen toen en vandaag zat schreef ik mijn eerste wetenschappelijke publicatie. Niet dat het een wetenschappelijke publicatie is, of dat het ergens bij Reed Elsevier in de archieven verdween, maar met hoofdstukken als ‘Materiaal en Methode’ en ‘Resultaten en Conclusies’ kwam het van alles wat ik na mijn studies Biotechnologie en Wetenschapsfilosofie geschreven heb toch het dichtst in de buurt van iets wetenschappelijks.

Een van de grootste angsten die ik had tijdens mijn studie biotechnologie was wel te eindigen als biotechnoloog, tot ’s avonds laat in een laboratorium, microliters DNA en RNA in klein epjes pipetterend tot je er bij neerviel, om zo maanden onderzoek van tafel te stot en en weer helemaal opnieuw kunnen beginnen.

Die angst moet in mijn achterhoofd gezeten hebben toen ik dat gedicht schreef, want een gedicht is het geworden – vergeet dat ik ooit sprak van een wetenschappelijke publicatie. ‘Over het colloïdale en destructieve effect van synthetische inkt op de in laag water levende stam der weekdieren’, heet het.

Ik lees het nog eens door, nu ik op mijn balkon onder een clichéblauwe hemel met wat blauwe wolkjes in de zon zit te wachten om over enkele minuten naar de werkplaats te gaan waar de presentatie van het drukwerk is.

Omdat bij Querido volgende week woensdag de nieuwe bundel van Bernard Wesseling verschijnt, zal van zijn gedicht een plano gedrukt worden. Een plano ja. Ik schreef er al eerder over, toen Wolfram van Uitgeverij Tungsten me vroeg of hij één gedicht van me op handgeschept papier, met wederom die Heidelbergs, mocht uitgeven.  Wolfram die, overigens, dit jaar op diezelfde machines een kleine bundel van me zal drukken, maar dat terzijde.

“Dat wil ik ook”, zeiden Bernards ogen eerst. Het duurde even voordat zijn mond het ook uit kon spreken, maar toen hij het zei klonk het vastberaden. Het zou op hem afkomen. En het kwam op hem af. Het kwam als de vrouw, wier naam immer met trompetgeschal wordt aangekondigd, uit de hemel vallen, op die ene dag in Boekhandel Pampus.

We gaan erheen, naar het Grafisch Werkcentrum, en wel nu! Met de Rauwe Uiwe en dichters als Bas Jacobs en Daan Doesborgh, om de Heidelbergs in actie te zien.

Weet je trouwens wat achteraf de grap met die inkt uit de pen van de immer enthousiaste Sander Meij was? Die kwam niet.

Word ik vorige week vrijdag midden in de nacht gebeld door Michiel, of ik al een catalogustekst bij mijn ‘beeldend werk’ voor de expositie Matchboxworld heb. Michiel is als kunstenaar bekend onder de naam Micheal Fargarden. In die hoedanigheid is hij één van de drijvende krachten achter het kunstenaarscollectief NAT, wat de afkorting is voor Neverending Art Tour.
“Houdt het dan nooit op?”
“Ha, nee. Het houdt nooit op”, zei Michiel. “De opening van de expositie van de tentoonstelling is aanstaande zondag al. En op zaterdag komen er al mensen langs om dwergen in hun absint te kegelen tijdens het bevrijdingsfestival.”
Dus ik de hele nacht op mijn pen bijten tot er inkt uit kwam. Vrij intuïtief had ik als dichter, op basis van het gedicht ‘Wasknijper’, dat ik eerder schreef, voor de tentoonstelling zeven luciferdoosjes geprepareerd. Ik had een idee en zei dat ik wel mee zou doen. Het ging me minder makkelijk af dan gedacht. De elementen als watten, doosjes, garen, lucifers en wasknijper waren al meerdere keren in rook opgegaan, maar vonden elkaar uiteindelijk in een compositie.
Als dichter heb je het ergens makkelijker dan de beeldend kunstenaar, dacht ik. Je domein is beperkt tot de taal, of in ieder geval tot letters en leestekens, tenzij je de strijd van Tonnus Oosterhoff tegen de natuurlijke grenzen van de taal nog eens over wilt doen natuurlijk. Als dichter loop je zogezegd door de stad en zijn je keuzemogelijkheden beperkt tot de straten met straatnamen. Als kunstenaar kan je bij elk element duizenden keuzes maken. Die wasknijper… moet die geverfd, gelakt, verbrand, verhakseld et cetera… je navigeert op open zee… geen taal die je de weg wijst.
Uiteindelijk was ik eruit gekomen, kon ik Michiel wel vertellen. Maar nu moest de route die ik afgelegd had dus alsnog in woorden worden vastgelegd.

Ik geloof niet in kunst met een bijsluiter. Het kunstwerk moet als ding op zichzelf staan. Het zou ook zonder bijsluiter, aan iemand die er de tijd voor wil nemen, het het hele verhaal openbaren.
“Je hoeft het ook niet uit te leggen”, zei Michiel. “Je kan ook vertellen waar je vandaan komt. Wat je overwegingen zijn. En welke werken je eerder hebt gemaakt.”
Ineens bedacht ik me dat ik in 2010 met Rudolph Kempers de expositie ‘De dans der dingen’ had gepresenteerd. Het ding, dat was met ook een bundel als De dingen de de dingen de dans en de dingen, dacht ik, dus een soort van echt mijn ding. Dat zou mijn invalshoek voor de catalogustekst worden.

Catalogustekst

In het werk van Pim te Bokkel neemt de thematiek van het ding een belangrijke plaats in. In de dichtbundel Wie trekt de regen aan? uit 2007 is er al sprake van het verlangen naar een ding dat alle menselijke behoeften in één klap bevredigt. Het ding lijkt er te zijn, maar ineens vliegt het op en is het verdwenen, alsof het nooit echt heeft bestaan. Dit thema keert terug in de bundel De dingen de dingen de dans en de dingen, waar er sprake is van een schril contrast tussen de statische wereld van de dingen en de dynamische wereld van de dans. Uiteindelijk willen alle dingen dansen, meent Te Bokkel: zelfs het blad aan de boom krijgt met het voorbijgaan der seizoenen de levensadem ingeblazen, raakt los, danst heel even, valt dan neer en wordt vertrapt, om, zij het heel even maar, te hebben geleefd.
In het manifest van de expositie ‘De dans der dingen’ beschrijft Te Bokkel een wereld die dreigt te verbrokkelen in steeds meer dingen. “Al die dingen, de mens dreigt erin te verdrinken. Of erger: de mens beschouwt zichzelf uitsluitend nog als een ding dat uit wat cellen en moleculen bestaat… de mens verdingt.” In dit proces van verdinging kijkt de mens naar de wereld, zonder het gevoel te hebben daar onderdeel van uit te maken of daar iets in te kunnen veranderen. Wie verdingt verdwijnt, daarom wil Te Bokkel in de bundel De dingen de dingen de dans en de dingen door middel van poëzie de dingen nieuw leven inblazen.
In de serie lucifersdoosjes die Te Bokkel voor ‘Matchboxworld’ samenstelde staat de wasknijper uit het onderstaande gedicht centraal.

Te Bokkel vraagt de wasknijper wat er beklijft, wat er overblijft ‘als straks de herfst aantrekt’. In de verschillende composities die hij voor Matchboxworld maakte speelt de wasknijper met vuur: in het samenspel der dingen, de compositie, lijkt de wasknijper zijn eigen ding-heid in twijfel te trekken. De wasknijper wil er niet als ding bestaan. De vraag die rest is wat er overblijft.

Ik als ding

Het voelt altijd wat onwennig om over jezelf in de derde persoon te schrijven, maar soms moet je zo een biografie of iets dergelijks aanleveren. Ergens voelde ik ook tijdens het schrijven van de catalogustekst dezelfde angst als de angst voor verdinging die ik in de catalogustekst beschreef. Ik keek naar mezelf als een buitenstaander, terwijl ik dat toch schreef, terwijl ik dit toch schrijf, nu. Ik bedoel terwijl ik dit toch schreef…
Misschien begrijp je wel wat ik bedoel. Ik kan er slecht tegen als mensen een ellenlang betoog, of een opstapeling van verontwaardigde scheldwoorden eindigen met de uitdrukking: ‘weet je?’ Meestal weet ik het niet. Daarom stond die persoon ook zo zijn best te doen om datgene wat ik niet wist onder woorden te brengen. Maar goed, op zo’n moment weet je dus wel dat iemand even moeilijk uit zijn woorden komt. Daar kan je dan ook wel een soort van menselijk soort ‘respect’ voor hebben.
“Gaat het lukken met die tekst?” vroeg Michiel.
“Ah, ik denk dat het wel gaat lukken, weet je…” zei ik maar.
“Is goed man. Respect. Check je later.”
“Later, later. De expositie komt snel dichter bij. Maar alles komt goed”, zei ik.
“Zeker,” zei Michiel vastberaden, rechtdoorzee, want zo is hij.

Matchboxworld

De expositie Matchboxworld is van 6 tot en met 26 mei te zien in het NDSM Treehouse op het NDSM-terrein in Amsterdam. Matchboxworld is een tentoonstelling met luciferdoosjes als beeldend uitgangspunt. De toegang is gratis. En alle informatie vind je op NeverendingArtTour.nl.

De stem van Simon Vinkenoog schalde al uit de luidsprekers, maar we hadden een probleem, een groot probleem. Het gerucht dat jurylid F Punt Starik, die ik al een een tijdje niet meer gesproken had, deze avond niet aanwezig was had zich reeds via Facebook verspreid. De afzeggingen van dichters druppelden binnen. En andere dichters kwamen zonder opzegging niet opdagen. Twee deelnemers waren er om de avond te vullen.

“Dichters…”, verzuchtte Martijn den Bakker, die altijd het logistieke gedeelte van de Festina Lente Poëzieslag regelt en die deze keer ook de avond presenteerde. “Er was een dichter die me na zes keer heen en weer mailen vroeg wanneer die poëzieslag nu eigenlijk was. Zestien april, zei ik. Aha, dan kan ik niet, zei de dichter, om daar – met de onbescheidenheid die dichters kenmerkt – aan toe te voegen of wij ook op 22 april konden.” Zo vertelde Martijn het ons. “Nou nee dus”, had hij wel moeten antwoorden. De enige echte poëzieslag van Nederland valt immers, om redenen die ons verstand te boven gaan, op de derde maandag van de maand.

“Waren dichters in de beginjaren ook zo?” vroeg ik slamveteraan en jurylid Sven Ariaans.

Het was niet echt dat hij zijn schouders ophaalde, maar hij schokte met zijn harde botten, misschien omdat hij de wijn wilde pakken om iedereen bij te schenken. “Waar het om gaat is dat we de sfeer van de avond redden”, zei Sven, na er even retorisch het zwijgen toe te hebben gedaan.

Dus ik bellen, als een malle… Maartje Smits, Boris de Jong, Philip Fokker… iedereen uit mijn adresboek. Ving ik bot.

Er zat nog maar één ding op, bedacht ik me.  Juist wilde ik voorstellen om tot de lieve God een mooi gereformeerd gebed op te lezen, ik bedoel, ik sluit mijn ogen al en probeer de handen van Sven en Martijn beet te nemen, springt jurylid Rick de Leeuw op en zegt, met de stem van het dier in zijn achternaam: “Dames en HEREN, Sander KOOLwijk.”

En zo druppelden er op het laatste moment meer dichters binnen, die niet in mijn telefoonlijst stonden en die binnen of buiten mededingen zoals Koolwijk de avond redden. Al met al een mooie line-up dus, die uitmondde in drie finalisten.

Robin Block deed buiten mededinging mee, alhoewel dat na de eerste ronde niet helemaal duidelijk was, want de jury was zo gecharmeerd van zijn voordracht dat hij doorging naar de tweede ronde. Block liet zich inspireren door het gedicht ‘Horror’ van Lubertus Jacobus Swaanswijk – een gedicht dat hij, die we allemaal wel kennen onder de naam Lucebert, ooit opdroeg aan Zijne Heiligheid Gregorius VII. “savonds gaat heer horror uit / (hij pienkt aan de ladies, hij pienkt aan de poem)”, dichtte Lucebert consequent zonder hoofdletters.

Het gedicht van Blok was getiteld ‘Strotjoch Wondvocht’. Blok dichtte er over iemand met een “zorroisch snorretje”, iemand die zich “grosso modo” nog “twee vrouwenbenen inwerkte”. Het waren de benen van een “nimfbitch met een morning after lip”, zei Blok, in zijn eigen neojarenvijftigtaal.

Jaap Montagne begon met een gedicht waarin hij zich afvroeg waar ze gebleven waren. Wie? De pisteksten, de puistige punkers, het langharige tuig dat de wereld deed tandenknarsen… Aha, ach so! Zijn voordracht was strak. En een ronde verder sprak hij met evenveel vuur over de tijd van nu. Als een digitale voyeur had hij het over meisjes om aan te klikken. Een oratie die eindigde in de tragische slotoproep: “Hallo ik zit ook op Hyves. Hyve me dan! Hyve me dan! Toe dan! Hyve me dan!”

Op speciaal verzoek van de organisatie vergastte ook Robin Veen ons op zijn gedichten, die hij blind voordat hij van huis wegging van tafel had gegrist. Er zaten nog rekeningen tussen, die hij overigens niet voorlas. “Amsterdam. Er dobbert een hoofd in het raam”, dichtte Veen, van wie wij eigenlijk vonden dat het onderhand wel eens tijd werd dat hij opgemerkt werd door een uitgeverij. Hij moest inmiddels duizenden gedichten hebben geschreven. En meerdere van die gedichten zouden in een mooie bundel niet misstaan. Een van zijn kortste gedichten staat me nog helder voor de geest. Ik zal hem integraal citeren, hier: “Zijn antistatisch taalgebruik maakte hem kort van stof. Kijk, zei hij…” Er viel een stilte, tot, zoals Herman Brood het ooit formuleerde, iets later, het kwartje viel.

Enno Wiersma dichtte over een giraffe en gooide er toen nog een haiku, nee, een dubbele haiku tegenaan. Gedurfd sloeg hij de plank mis met een gedicht waarin hij beweerde een gangsta rapper te zijn. Dat was onbedoeld ironisch, in de zin van enigszins knullig, want als er iemand in de zaal niet “gangsta” was, dan was het de heer Wiersma wel, die met een geruite bloes en een enigszins onhandig lichaam met een mooie bos vol krullen met vragende ogen de zaal inkeek en in gebrekkig Engels vroeg of hij een gangsta rapper was.

Wie wel een rapper was, gangsta of niet, maar wel, zoals ze dat tegenwoordig zeggen, een baas, was Fuji Rademaker. Fuji wilde buiten mededinging meedoen, bang als hij was voor het rijmdwang dat hij zijn eigen werk toedichtte. Maar… hij werd overgehaald en schopte het eindelijk tot in de tweede ronde, met teksten over juppendrugs, de schapen die we klonen en vrijmetselaarsseks. Oorspronkelijk werk, waarbij de clichè’s onaangeraakt bleven, als ook de rijmdwang. “Dit is geen rijmdwang ouwe,” zei ik hem na afloop, terwijl ik struikelend over mijn armen een toffe hand shake bij elkaar fakete, “die shit rijmt gewoon.”

En dan was er Erwin Mulder nog, die in een spraakwaterval van vindingrijkheid ons weer deelgenoot maakte van zijn toch wel enigszins zorgwekkende binnenwereld. Er is niemand die kan denken en kan schrijven zoals Mulder dat kan. Stijl, heet dat – een buitencategorie van mooi en lelijk. Iets dat niemand anders had kunnen bedenken, tegen het randje van het gestoorde aan, waardoor de teksten steeds op scherp stonden. Ik ging op in de teksten en vergat dus notities te maken. Gewaagd, maar intrigerend was het steeds. “Dank voor alle bevestiging”, zei hij nog, blij als hij was dat hij in de finale nog eens zijn gedichten konvoordragen. Je had er bij moeten zijn geweest, want Erwin Mulder won de juryprijs, wat ook meer dan terecht was.

De laatste voorronde van de poëzieslag van dit seizoen zal plaatsvinden op 21 mei 2012. Meld je aan om mee te doen, zou ik haast zeggen. Kom, kom opdagen en wees erbij, want het was al met al weer een fijne, sfeervolle avond.

Toen ik op Facebook de vraag stelde welke schrijver of dichter mijn vrienden het liefst op social media voorbij zagen komen, verwachte ik tientallen reacties. Het bleef op een enkele reactie na stil. Blijkbaar speelt de vraag niet echt, of echt, niet onder de honderden schrijvers en dichters in mijn vriendenkring. Posten de meeste schrijvers en dichters dan maar lukraak dingen op social media, zonder voorbedachten rade, in schril contrast tot hun literaire werk? Vervuilen ze andermans timeline met schaamteloze zelfpromotie en egopoetserij tot ze verborgen of ontvriend worden? Het lijkt erop. Ik moet bekennen dat ik op Facebook meerdere dichters heb verborgen nadat zij er blijk van gaven te verwachten dat de hele wereld net zo blij was met de voortgang van hun carrière als zijzelf. Toch zijn er wel degelijk enkele positieve uitzonderingen – dichters die meerwaarde bieden voor hun volgers in plaats van zelf vooral iets al dan niet leuk te vinden.

News jacking met Komrij

Met zo’n tien reacties per maand is Gerrit Komrij geen dichter die dagelijks in je timeline verschijnt, maar als hij schiet dan schiet hij met scherp, zoals we van de schrijver van polemische bundels als Pek en Zwavel mogen verwachten. Komrij heeft op dit moment, op twee na, 5000 vrienden op Facebook. Zijn strategie lijkt voornamelijk die van news jacking te zijn: er gebeurt iets op een televisieprogramma als De Wereld Draait Door, Komrij houdt er zijn eigenwijze mening op na en deelt deze kort en bondig met zijn vrienden op Facebook.
Eèn van zijn meest recente statusupdates had betrekking op een programma van de EO: Een nieuwe Mattheüs Masterclass met o.a. Gerard Joling. Komrij schreef: “De Matthäus Passion met Gerard Joling. Nu nog de 4-mei-herdenking met de CliniClowns en Nederland is klaar.” Zo’n 480 mensen vonden dit leuk. Het item werd 90 keer gedeeld. Er verschenen 128 reacties, waaronder één persoon die schreef: “Komrij for president”. Komrij reageerde zelf niet. Komrij reageert zelden. Hij ageert vooral, als een scherpschutter die op zijn hoogzit voor de treurbuis wacht tot er een zielig everzwijn voorbijstrompelt, smekend haast om een genadeschot vol hagel. Dan… dan legt Komrij aan en schiet hij, maar al te vaak raak.
Komrij is zelf nog niet actief op Twitter, maar er is een account met zijn naam waar hij naar verluidt toestemming voor gaf. Verder is er op Facebook een community met nog slechts zes likes, genaamd ‘De almacht van Gerrit Komrij’.

Sociale zelfpromotie met Van Heemstra

Eén van de dichters die het meest innovatief met social media omsprong was Marjolein van Heemstra, die haar debuutbundel liet voorlezen door een veertigtal bekende en minder bekende Nederlanders, waaronder Arie Boomsma, Youp van ’t Hek, Noraly Beyer en de kapper van Van Heemstra. De filmpjes plaatste ze stuk voor stuk op YouTube om deze vervolgens te verzamelen op haar eigen website. Haar Facebook-profiel is niet openbaar.
Op World Poetry Day las André Kuipers in de ruimte een gedicht voor van Van Heemstra. Op deze dag verschenen de meeste berichten over Van Heemstra online. Van Heemstra nodigt kortom mensen wier stem op social media ver draagt uit om over haar en haar gedichten te spreken. Zelf spreekt ze ook, op YouTube, waar ze 23 abonnees heeft en waar haar video’s meer dan 18.000 keer bekeken zijn, maar de nadruk ligt steeds op de anderen die iets over haar of haar gedichten zeggen.

Social fiction met Pefko

Dan David Pefko, die op social media een grote verzameling fictieve personages opzette, waarvan Louis Maria Nanet de meest bekende is. Louis – zo ziek als een hond maar zo potent als een konijn – is actief op Twitter, Facebook en YouTube. Nanet heeft meer dan 2500 vrienden op Facebook. Nanet heeft een vrouw, genaamd Tiny Nanet-Haeck. Nanet sierde de voorpagina van de nrc.next en is geen pedofiel, ‘laat dat duidelijk zijn’. Zijn vrouw drong er namelijk op aan dat er een ‘rectumficatie’ werd geplaatst. Pefko heeft op Facebook zo’n 1.600 vrienden. Hoeveel hij er daarvan zelf verzonnen heeft is onbekend.

Sociale campagnes met Gaens

Als dichter, organisator, docent creative writing en zine-producer is Dennis Gaens onder meer actief op Facebook en Twitter. Gaens blogt verder op De Nieuw S en promoot daar onder meer zijn niet-digitale tijdschrijft Kutgitaar. Hij onderscheidt zich van de rest door een social media campagne, waarin, door op Facebook mee te doen aan een gedichtenwedstrijd, een ballonvaart met Gaens op het spel staat. De meeste berichten over Dennis Gaens verschenen toen hij benoemd werd tot stadsdichter van Nijmegen.

En verder…

… zijn daar natuurlijk de de populaire weblogs van de podiumdichter Sven Ariaans  en de schrijver Jan van Mersbergen, die daar op Twitter op geheel eigen wijze voor adverteert. Van Mersbergen plaatst een enigmatische zin met als call to action een link naar zijn homepage, waar vervolgens zoveel updates zijn dat het niet altijd even duidelijk is bij welk stukje die enigmatische zin hoort. Mooi aan het weblog van Van Mersbergen is dat alle stukjes met een trema beginnen… En ten slotte plaatst Guus Kuijer naast tweets van anderen over hem ook zelf met enige regelmaat een briljant berichtje; en is op Soundcloud de Vlaamse dichter Bart Moeyaert één van mijn enige vrienden.
Dit overzicht is natuurlijk niet compleet, maar het laat zien dat er op social media in schrijversland toch meer onder de zon is dan het veel te populaire egocasting. Zelf experimenteer ik inmiddels al een tijdje met Vimeo, Soundcloud, Twitter, Twitter, Flickr, Facebook en dit weblog hier. Mocht je zelf goede tips of aanvullingen hebben, dan ben ik natuurlijk benieuwd naar je tips en reacties. En, tot slot, hoop ik natuurlijk dat je het leuk vond om even mee te wandelen door de highlights van het sociale literaire landschap dat Nederland rijk is.

Update 1:

De Vlaamse dichter Jee Kast (die ook onder meer actief is op Facebook en Sound Cloud) stuurde nog enkele waardevolle links. Zo is Martin Beversluis actief op Google+ en  is Justin Samgar actief met poëtische vlogs. Los van dat zijn er nog twee onderzoekjes met een totaal andere insteek te melden:

• Het Parool publiceert sinds 2010 in samenwerking met Finchline de Social Media Top 50 voor schrijvers. In de Top 50 gaat het om de schrijvers die het meest besproken worden op social media.
• En Jan Pollet plaatste op OoteOote eveneens een mooi overzicht van schrijvers op social media. Dit overzicht gaat meer in op de rol van social media in het literaire debat en hoe de verschillende schrijvers en dichters zich tot social media verhouden. Pollet baseert zich hier op ‘de aanzet tot’ een onderzoek van Jeroen Dera op het weblog van Ons Erfdeel.

Daarnaast bedacht ik me later dat ik de Facebook-stijl van Louis Stiller en Atte Jongstra ook een bijzondere vermelding waard vindt. Beiden plaatsen ze avontuurlijke updates, met goed geformuleerde onliners, waarvan je vermoedt dat ze de aanzet tot een heel nieuw boek of essay kunnen zijn. Je zou het de work in progress-strategie kunnen noemen. Atte Jongstra was ook ooit actief op Twitter. Stiller is naast Facebook ook aanwezig op Twitter, maar momenteel niet actief. En ook Jurgen Smit houdt er een eigen stijl op na, door op Facebook tekeningen te plaatsen en gedichten van jonggestorven dichters uit zijn privécollectie te delen.

Update 2:

Vrijwel tegelijkertijd plaatste Stichting Poetry International op Facebook nog een link naar een interessant artikel op 8weekly.

• Op zoek naar de vraag wat het moderne auteurschap tegenwoordig inhoudt, bezocht Bieke Liefting voor 8weekly een debat in De Balie. ‘Literatuur is het voortzetten van Facebook met andere middelen,’ betoogde Maarten Doorman tijdens het debat.

Update 3:

Dank voor alle reacties. Inmiddels plaatste Jan Pollet op OoteOote nog een nieuw artikel dat ik hier graag wil doorplaatsen. En ook de dichter Lucas Hirsch, online actief met onder meer het weblog Kleine Revolutie, stuurde een link in. Hoewel ik me in dit overzichtje beperkte tot het Nederlandse taalgebied, verdient de inzending van Hirsch wel een aparte vermelding. Het gaat om het project Luminous Airplanes van Paul La Farge. Het project ontving onder meer recensies in: The New York Times, The Boston Globe, The Economist en The New York Observer.

De Balie. ‘Literatuur is het voortzetten van Facebook met andere middelen,’ betoogde Maarten Doorman tijdens het debat.

Update 4:

Twee nieuwe toevoegingen: 1. Jan Pollet wees me via Facebook op een geheim schrijversgenootschap dat op Facebook actief schijnt te zijn. Pollet vond het op het weblog van Gerbrand Bakker. 2. En de dichter, schrijver en corporate storyteller Erik Jan Harmens ging ineens viraal op Twitter met de term #tafkak, naar aanleiding van het coalitie-akkoord van de Nederlandse regering, dat hij ‘the coalition formerly known as Kunduz’ doopte.

Of ik nog even naar café ’t Smalle kwam, om een voordracht te oefenen, want de volgende dag stonden we geboekt in Boekhandel Pampus. “Te Bokkel or not Te Bokkel, that’s the question”, schreef Martijn den Bakker op Facebook.

Oefenen of moed indrinken, dat was de vraag. Ik had een bedrijfsfeest en moest me beperken tot het laatste.

De middag erna zat ik met Sander Meij op het KNSM-eiland in café Kanis & Meiland. Klaar om voor te dragen bij de boekhandel, wachtend op collegadichters Martijn en Bernard Wesseling.

“We zitten bij Kanis & Meiland”, zei Sander, toen Martijn opbelde om te melden dat hij, na een zware avond, wat later zou komen.

“KNSM-eiland? Check.” Hij stapte op zijn baanfiets en was in no time van Osdorp, waar de vliegtuigen van Schiphol in de achtertuintjes landen, in het havengebied waar ook de boekhandel was.

Bernard kwam even later, met telefoon, zonder beltegoed, op zijn slofjes aangelopen.

We waren er klaar voor. We waren de Rauwe Uiwe. We hadden sinds ons optreden op het Crossing Border-festival niet meer samen op een podium gestaan. We waren vrienden gebleven, ondanks dat optreden bij Crossing Border, want dat was de opzet altijd geweest: vier vrienden, dichters, samen op een podium – wij blij, publiek blij en – zoals Martijn het op zijn arm had laten tatoeëren – gezelligheid.

Het was als in the old days, toen we met Eus Kuipers nog geïnterviewd werden voor het SchoolTV Weekjournaal.

De middag stond in het teken van de Chinese mensenrechtenactivist en dichter Liu Xiaobo, die in 2010 in gevangenschap de Nobelprijs voor de Vrede kreeg.
Wesseling, Ome Berrie voor vrienden, omschreef de avond later kort en bondig als volgt: “Stariks ‘Reegnen’ – classico. Mooi gedicht van Vrouwkje ook, en Pim en Miss Peeters. [...] De gebroertjes Hesselink ontwapenend als immer, O, en van Tarata Tekst heb ik per abuis de gedichten meegenomen naar huis. Prima spul.”
En dat laatste gold ook voor de gedichten van Berrie, zoals je in het videoverslag terug kan zien.

Een tweede optreden in Café Luxembourg volgde snel. Verwelkomd door het aimabele barpersoneel warmden we als onderdeel van het poëziefestival op Het Spui, het podium op voor Kluun, die ons later vertelde over het nachtleven van Amsterdam. We zouden er nog tot diep in de nacht over napraten in de Bloemenbar, met rauwe stemmen – rauw van het voordragen natuurlijk, natuurlijk.

Maar waar staat dat Rauwe Uiwe dan voor, vroeg de radioman van RTV Alkmaar zich af. Dat Uiwe, geen idee. Wij stonden nergens voor. Wij stonden er gewoon. We werden geboren en waren er, zoals ook die naam er ineens was en bleef hangen. Zo stonden we daar die avond ook voor te dragen, tot Kluun het café binnenkwam voor zijn optreden, maar wij stonden daar – we zouden doorgaan en deden het.

“Nog eentje dan?” Kluun knikte. Het aanwezige publiek zei in koor iets als: “Okay, nog eentje dan.” Die scène herhaalde zich een enkele keer, tot we met applaus ons weer, het podium af, de menigte in begaven.

Er stond een dienblad met De Konincks voor ons klaar, van het barpersoneel, dacht ik. Van Kluun bleek later.

Beluister hier het interview met RTV Alkmaar, dat afgenomen werd na ons optreden in Café Luxembourg. Of nee, doe het niet! Het is een opgeschoten, ironische bende: “geteisem, gajes, schobbejakken!” Maar, met goedkeuring van de maestro.